پذيرفته گشت و « مصحف » ، « مصحف » ناميده شد « 1 » . « سيوطى » هم ابو بكر را اولين نام‌گذار و جمع‌آورىكننده قرآن مىداند « 2 » . و در روايت ديگرى : اوّلين كسى كه قرآن را بين دو لوح قرار داد ابو بكر بود « 3 » . بعضى از روايات هم مىگويند : عمر بن خطاب اوّلين كسى بود كه مصحف را جمع‌آورى كرد « 4 » و نافع بن ظريب اين كار را براى عمر بن خطاب انجام داد « 5 » . و به نظر ابن سعد عمر اوّلين كسى است كه قرآن را در يك « صحف » جمع آورد « 6 » كه بدل « مصحف » صحف آمده و شايد اين از اشتباهات نساخ باشد . اگر اين سخن ناظر به اين قول نباشد كه : عمر قرآن را در يك صحيفه گردآورى كرد . و قبلا بيان نموديم . قبل از مناقشه در گفته‌هاى بالا به دو نكته اشاره مىكنيم : نكته اوّل : اوّلين جمع‌آورىكننده بودن عمر با اوّلين جمع‌آورىكننده بودن ابو بكر ، منافاتى ندارد ؛ زيرا كه ابو بكر به زيد دستور جمع‌آورى قرآن را داد ، و قبل از پايان كار درگذشت . و عمر كار او را دنبال كرد . بنابراين اقدام نخست را هم مىتوان به ابو بكر نسبت داد و هم به عمر اما اين نسبت دادن به عمر و ابو بكر ، با روايت زير متعارض است : « عمر » شروع به جمع‌آورى قرآن كرد اما قبل از به پايان رساندن كار كشته شد و هنگامى كه عثمان به خلافت رسيد كار ناتمام عمر را به پايان رساند . اين روايت سپس داستان پيدا شدن آياتى چند نزد « ذو الشهادتين » را در زمان عثمان نقل مىكند ( نه در

--> ( 1 ) البرهان زركشى ، ج 1 ، ص 281 و 282 ، محاضرة الاوائل ، ص 35 . الاتقان ، ج 1 ، ص 58 به نقل از : ابن اشته . تفسير الصراط المستقيم ، ج 1 ، ص 172 و 173 و التمهيد فى علوم القرآن ، ج 1 ، ص 246 به نقل از : الاتقان و المصاحف سجستانى ، ص 11 - 14 . ( 2 ) تاريخ الخلفاء ، ص 77 ، و مآثر الانافة ، ص 85 و 86 . ( 3 ) تاريخ الخلفاء ، ص 77 ، به نقل از : ابى يعلى ، طبقات ابن سعد ، ط صادر ، ج 3 ، ص 93 . و تأسيس الشيعة لعلوم الاسلام ، ص 316 به نقل از الاتقان . ( 4 ) الاتقان ، ج 1 ، ص 58 به نقل از : ابى داود ، كنز العمال ، ج 2 ، ص 363 به نقل از : ابى داود در المصاحف . محاضرات الادباء ، ج 2 ، جزء 4 ، ص 433 . و فتح البارى ، ج 9 ، ص 10 . التراتيب الادارية ، ج 2 ، ص 283 و تاريخ القرآن الصغير ، ص 87 . به نقل از : المصاحف ، ص 10 و به نقل از : الاتقان . ( 5 ) الطبقات الكبرى ، ج 3 ، ص 283 . ( 6 ) الاشتقاق ، ص 89 .